Open brief aan kabinet Schauvlieghe

Beste kabinetsleden, beste minister, beste Minister-president,

Dit is een aangepaste brief die niet over de politiek gaat, maar over mijn bedenkingen bij de wetenschappelijke onderbouw van de beslissing en het signaal dat deze uitdraagt. Zou u deze toch willen beantwoorden graag ?

1) Lees even dit (http://roadlessrover.blogspot.com/2012/01/vogelvrije-vossen.html), puntje 1 (het niet politieke deel) waarin gewoon al twee stevige wetenschappelijke papers meegegeven zijn (zie referentie) die allemaal zeggen dat de vossenjacht weinig zin heeft. Waarom ? Het is basisecologie, waar een minister van Leefmilieu en bij uitbreiding alle politiekers toch wat kaas van zouden moeten gegeten hebben. Simpele populatiecurves die meestal universeel gelden. Lees u maar eens aandachtig punt 1; ook voedsel=groei is pure onzin. De vos is een territoriaal dier en er kunnen maar zoveel habitats ingenomen worden, zeker niet onbeperkt. In steden zal de vos kleinere territoria aannemen door een groter voedselaanbod maar in landelijk gebied is dit niet van toepassing.

Nu begreep ik viavia dat er wel degelijk een ander onderzoek aan deze beslissing vooraf gegaan is, zou ik dit rapport in tekstelijke vorm mogen hebben ? Ik vind het nogal raar dat ik hier intussen al 6 degelijke papers (onder andere uit de UK) liggen heb die de vossenjacht eveneens afdoen als inefficiënt. Ook de presentatie van het INBO (aan mij bezorgd via oppositie) met beschrijving van het vossenonderzoek en conclusie zeggen iets totaal anders dan wat u beweert.

Ik kan ook nergens het volledige tekstelijke vossenrapport (enkel populatiedichtheid en voedselvoorkeur) van INBO vinden, nochtans een door het Vlaams gewest gesponsorde overheidsinstelling. Als wij onze belastingen daarin steken en u luistert er niet naar, zelfs niet na deftig en langlopend onderzoek, waarom is het er dan ? En waarom kan ik nergens duidelijk dat volledige rapport openlijk gepubliceerd vinden ? Ik zou het erg op prijs stellen indien u mij deze zou willen bezorgen. Openheid van bestuur, decreet van 26 maart 2004 en wet van toegang van het publiek tot milieu-informatie 5 augustus 2006 lijken mij hier duidelijk genoeg in.

2) U geeft een verkeerd signaal aan jagers in een dichtbevolkt land waardoor de kans op jachtongelukken stijgt. Net zoals het schitterende idee van minister-president Kris Peeters jaren geleden om de openbare domeinen aan de jacht te geven. Daarnaast dacht ik dat de Vlaamse regering duurzaamheid wou promoten ? We investeren (steeds minder) in stiltegebieden en natuurgebieden maar alle snippertjes die ons nog resten moeten eraan ? Want denkt u echt dat het enkel om de Vos gaat ?
Nee, schieten verstoort ook broedende vogels (ah ja, u zegt dat de vos nu jaarrond bejaagd mag worden); komen we dan niet in strijd met de Europese vogelrichtlijn ? Verstoring. Is daar al eens deftig over nagedacht en onderzocht ? En we investeren moeite om de Das terug te laten komen. Dit dier heeft dezelfde niche als de vos, gaat u deze dan ook toelaten om bejaagd te worden indien hij ineens op een goed populatieniveau zit, ondanks zijn bescherming ? Bescherming is maar evenveel waard als de politiek, daar is Nederland nu helaas een duidelijk voorbeeld van.
U beweert dat er controle zal zijn ? Hoezo ? Ik heb maar al te vaak illegale jacht gezien die niet bestraft werd, hoe gaat u met uw beperkte geldmiddelen (crisis !) in hemelsnaam controle uitoefenen ? Het ANB zit al met een onderbemanning. Dit zal toch een dode letter blijven mijns inziens. Of hoe gaat u het oplossen ? Nieuwe natuurwachters aanstellen ?
Al de ministers en parlementsleden die het ontwerpbesluit goedkeurden verwijzen naar het advies van de MINA-raad (dat ik even opgezocht heb : http://www.minaraad.be/adviezen/2011/wijziging-van-de-besluiten-betreffende-de-organisatie-van-het-jachtexamen-en-houdendevaststelling-van-de-voorwaarden-waaronder-de-jacht-kan-worden-uitgeoefend?searchterm=vos ). Sorry maar 1) dit advies is duidelijk op vlak van "preventie eerst", 2) definiëring van schade is niet gebeurd in het ontwerp van het nieuwe jachtdecreet, 3) u gaat hiermee voorbij aan het voorzorgsbeginsel voor bescherming van leefmilieu en ecosystemen dat uitgewerkt werd in het Decreet inzake bepalingen voor het algemeen milieubeleid (5 april 1995).

3) Naast dit dossier volg ik ook met argusogen, als biologiestudent, de ontwikkelingen rond de Hamster hier bij ons in Bertem, de poldergraslanden, het falende herbossingsbeleid ... U maakt er een soep van door een gebrek aan daadskracht. Wij hebben natuur nodig, zeker voor de generaties na ons. Indien u kinderen of neefjes/nichtjes heeft, denkt aan hen. Zonder biodiversiteit geen leven. Zou u kunnen leven met doodse bossen en vervuilde beken ? Hoe komt het dat alles zo traag gaat ? Om alleen al de Hamster als voorbeeld aan te halen : in 2005 werden er uitgezet uit Nederland om inteelt tegen te gaan maar ook vanuit Natuurstudiegroep Dijleland vragen we ons af hoe na zo'n dure maatregel er totaal geen opvolging kan zijn ? Het is kenmerkend voor meerdere dossiers... Langetermijn denken is er niet meer bij, nochtans zou dat voor jagers én natuurbeheer wel de oplossing kunnen zijn zoals uitgelegd hier : http://www.karlvanginderdeuren.be/blog/?p=618.

4) Ik ben géén Groenstemmer, ik heb op Vlaams niveau zelfs op CD&V gestemd, daar heb ik nu dikke spijt van... Dit kwakkelende leefmilieubeleid verdient mijn stem niet; en zelfs al vraagt iemand mij nu om op een familielid te stemmen, CD&V mag het vergeten, ik kan niet tegen mensen die zich niet behoorlijk documenteren en in hun schulp kruipen in plaats van een voortrekkersrol te spelen. Nee. U verwees in het standaardantwoord naar de landen rondom ons, alsof dat zo'n goede voorbeelden zijn. In Duitsland en Frankrijk zijn uitgestrekte gebieden en leven er zelfs wolven maar ook zij zijn bang van een voortrekkersrol. Vlaanderen heeft hier een unieke kans gemist. Ook het signaal naar biodiversiteit en natuurbeheer toe is totaal verwrongen. In plaats van samen te leven met de vos (als er teveel zijn evolueren die toch zelf tot een evenwicht) bestrijden we hem.

5) Ja ik heb ook kippen, met kerstavond zijn er 12 uitgemoord. Niet door een vos (perfect afgesloten nachthok) maar door ratten (keutels en na vergif dode rat in kippenhok). De vos wordt in Vlaanderen al te vaak valselijk beschuldigd en u stigmatiseert het dier alleen nog maar meer. Het kippenhok beveiligen is teveel voor de luie (!) Vlaming. In plaats van daar eerst geld in te steken in preventie ...

Ik heb niets tegen het ANB (integendeel, ik werk er vaak mee samen) en het INBO, maar zij blijven instrumenten van het beleid en dat beleid stel ik nu even in de vraag. Ik zou het erg waarderen als ik zowel het INBO-rapport als het rapport waarop de uiteindelijke beslissing is genomen toegestuurd krijg én een deftig antwoord in plaats van het rammelende standaardmail van het kabinet van Leefmilieu.

Gert Vanautgaerden



Deze brief werd op 28 januari verstuurd naar kabinet Schauvlieghe (Leefmilieu), kabinet Peeters (Minister-president), kabinet Lieten, kabinet Vandenbossche, kabinet Bourgeois, kabinet Muyters, Bart Martens (voorzitter comité leefmilieu), en andere parlementsleden van dat comité.

Vogelvrije Vossen

Beste lezers,

Ik waag mij er amper aan om een duidelijke mening te ventileren in opiniestukjes, daar bestaan andere blogs en andere media voor. Ik ben meer het educatieve type : laat de mensen zien wat er buiten leeft en laat hun de bedreigingen zien. Veelal draait de emotie dan goed uit. Zeldzaam zijn ze, de momenten dat we bereid zijn meer met natuurlijke ritmes te leven. Ritmes die duizenden jaren van evolutie gekend hebben.

Zo’n moment was het duidelijk niet in het Vlaamse parlement afgelopen vrijdag wanneer onder aangeven van bevoegd minister voor Leefmilieu, Joke Schauvlieghe (CD&V), een gevoelige uitbreiding van het jachtrecht werd goedgekeurd met als doel vossenbestrijding. Jagers jubelen om deze aanpassing, die samen met het wegvallen van meldingsplicht op zondag; de sneeuwjacht tot vijf centimeter sneeuwdikte en online formulieren, ervoor zorgt dat hun hobby heel wat minder rompslomp oplevert. Natuurverenigingen staan te steigeren. Ik ook. Waarom ? Nu ga ik mij in zeer vuil vaarwater begeven maar het moet geschreven worden. Het is een opiniestuk voor een groot publiek maar ik verwijs ook naar wetenschappelijke papers (zie referenties).


Ten eerste : het is een beslissing die getuigt van een flagrant negeren van jarenlange openbare discussies die door gans Vlaanderen gevoerd werden. Een flagrant negeren van wetenschappelijke rapporten van het INBO (overheidsinstelling) en een kwaadwillig mislezen van adviesrapporten van de MINA-raad.

Wat zijn de feiten ? De vos (Vulpes vulpes), een hondachtige die in ons land een toppredator is, zit na jarenlange afwezigheid in de lift en bereikt nu weer een hoge dichtheid. Geschat wordt dat er zo’n 30 000 dieren op Vlaams grondgebied leven (link). En hoe meer de vossenpopulatie in omvang toeneemt, hoe meer boze jagers en burgemeesters er bij de minister aankloppen omwille van talrijke, zelfs “duizenden” schadegevallen (hier kom ik later op terug).
Wat gaat er nu gebeuren ? Door een gevoelige uitbreiding van de jacht mag men meer vossen bejagen. Maar omdat men ze niet uitroeit –dat ziet Europa en de maatschappij toch niet graag- zal men ze dus steeds deels uitmoorden. De natuur is ook niet dom, net als bij IJsvogels (Alcedo atthis) na een strenge winter, muizen en dergelijke zal de vos bij zulk een verstoring van de populatie gewoon extra kweken in het voorjaar. Het dier zal nog meer energie investeren in voortplanting en “de bedreiging” is er weer in de vorm van een nieuw dier die het vrijgekomen territorium inpalmt. De vos is ook een kosmopolitische soort en zal profiteren van elk voedsel dat hij kan vinden : regenwormen, muizen, vogeltjes en ja, soms pluimvee of onbewaakte lammetjes. Maar dat betekent ook dat de vos aan de kippen kan geraken, preventie is een woord dat Vlamingen niet kennen of ze gebaren toch van het niet te kennen.

Wat zou er gebeuren indien de jachtdruk toch groter wordt dan de populatieaangroei ? Dan bestaat de kans dat de vos, die toch de enige toppredator én een aaseter in onze streken is, steeds zeldzamer wordt en dat er zo ecosystemen –denk maar aan al die ratten en muizen (schadesoorten)- gewoon ineenstorten. Een doemverhaal ? Misschien, maar het is al vastgesteld bijvoorbeeld in Yellowstone, US, met de wolven (link) of in de paper van Trewby over Dassen (Meles meles). Jagers beweren dat de vos voedsel teveel krijgt en zo maar blijft groeien. Dit is ook onzin. Want vossen hebben niet alleen voedsel nodig, maar ook ruimte en geschikte nestplaatsen. Elke populatie vertoont deze curve (standaardecologie) :

K is de draagkracht van de omgeving (zoals voedsel, veiligheid, nestplaatsen, …). Met andere woorden, als men de populatie laat doen komt men vanzelf aan een evenwicht. Vanzelf. Net daar wringt het schoentje …

Ten tweede : het is een verkeerd bestuurlijk signaal naar de bevolking en jachtlobby toe. Men legaliseert een jacht die voordien frequent al illegaal gebeurde buiten de jachtperiode door een beperkte controle. Er is geen geld genoeg. Nu mag de vos bejaagd worden in een straal van 500 meter rond de plaats “waar schade verwacht kan worden”. MINA raadde aan het begrip schade duidelijk te definiëren en enkel in te grijpen "als alle preventieve maatregelen genomen werden" etc. Dit definiëren is niet gebeurd. De minister zegt nu dat “er controle over deze plaatsen” zal zijn en dat vergunningen maximaal drie maanden geldig zullen zijn. Wie gaat dit controleren ? Er is nu nog minder geld !
Daarnaast zet dit de deur op een kier voor verdere versoepelingen. “Steenmarters die af en toe in m’n auto zitten ? Aalscholvers die de vis wegvreten ? Afknallen. Ze zijn terug op peil aan het komen en zijn nu weer die lastpakken van weleer !”
De gedachtengang van de jachtlobby is duidelijk. Natuur moet beheerst worden. Toch zijn deze jagers een minderheid. Cijfers maken dit duidelijk : het ledenaantal van de Hubertusvereniging (link) : 8000 leden van de 12 000 jagers. Het ledenaantal van Natuurpunt alleen al (link) telt 88 000 gezinnen.

Jacht stamt uit feodale tijden en werd uitgevoerd op uitgestrekte landerijen. Die zijn er niet meer, Vlaanderen is een versnipperde realiteit. Jacht zou in een dichtbevolkt, verstedelijkt Vlaanderen alleen maar regulerend mogen zijn -wat men beheersjacht noemt-, bijvoorbeeld bij exotische plaagsoorten zoals Nijlgans of bij reewild dat de kans op verkeersongelukken sterk verhoogt. Maar de jacht is een hobby die toch vaak in families sterk traditioneel doorgegeven wordt. Deze nieuwe besluiten werken extra drempelverlagend voor de jacht.

Ten derde : de manier waarop er gediscussieerd wordt door jagers is op zijn minst merkwaardig te noemen. Ze brengen de volksgezondheidsrisico’s aan : vossenlintworm en hondsdolheid. Hondsdolheid is in Vlaanderen verdwenen en er bestaan uitstekende vaccins tegen. Vossenlintworm krijgt men alleen als men in contact komt met vossenuitwerpselen of de vos zelf (jagers lopen dus zelf ook een risico). Het ministerie van Volksgezondheid vindt de enkele gevallen per jaar totaal niet verontrustend en mits wat gezond verstand kan je besmetting gemakkelijk vermijden zoals bijvoorbeeld het plukken van bessen boven de één meter. Door vossen weg te halen riskeer je echter zuidelijke vossen naar Vlaanderen te laten zwerven en zich vestigen en die zijn lang niet vrij van hondsdolheid of lintworm… Een voorbeeld uit de officiële (!) brochure (link) : in Vlaanderen is 1% van de vossen besmet tegenover 33% in de Ardennen en sinds 1999 zijn er slechts 6 menselijke besmettingen geweest in heel België.

Dan die “duizenden” schadegevallen. Laat ik even de berekening van een collega student bovenhalen:

“Veronderstel dat dat zo'n 3000 gevallen zijn. En dat in iets meer dan 300 Vlaamse gemeentes. Het lijkt me sterk dat er dan in elke gemeente 10 gevallen zijn van vermiste kippen. Zeker als je weet dat de grootsteden niet meetellen.”

Per jaar tien gevallen in elke gemeente ? Zonder verstedelijkte gemeenten stijgt dit aantal nog eens. Het lijkt me een beetje veel. En vaak wordt de vos toch, mijns inziens, valselijk beschuldigd. Bij een goed afgesloten nachthok met draad kan een vos zeker niet binnen, niet als je ook het dak met gaas afsluit en de draad in de grond steekt. Wat kan nog binnen ? Die lenige Steenmarter (Martes foina). Ratten. Jouw kat. Er zijn zelfs verhalen van groter vee zoals schapen van 20-30kg die minstens vijf tot zeven keer per jaar gedood zouden worden door vossen. Een vos is een achterdochtig en voorzichtig dier dat eerder zal weglopen en aas eten dan een volwassen schaap of ree aan te vallen die minstens twee keer groter zijn dan de vos zelf (een vos weegt gemiddeld 5 tot 7,5kg). Het kan accidenteel misschien, maar op regelmatige basis ? Is het geen verwilderde hond ? Nee, men denkt altijd direct aan de vos. Jagers zullen altijd halve excuses zullen zoeken voor wat eigenlijk –en na doorvragen geven ze dat toe- het schieten voor het plezier is. Een hobby. Meer moeten ze er niet van maken.

Ten vierde : Ook ons als maatschappij treft schuld. De laatste vijftien jaar of langer zijn we steeds mondiger geworden en beginnen we meningen te ventileren, steeds minder met een logische onderbouw. Een zeer spijtige evolutie die ons ontslagnemende burgemeesters oplevert maar ook onze toekomst in gevaar brengt. Want biodiversiteit en ecosysteemdiensten, de diensten die de natuur ons gratis levert zoals waterzuivering, zijn hoogstnoodzakelijk in een technologisch vervuilde wereld waarvan de bronnen bijna op zijn en een levensreddende buffer tegen de klimaatsveranderingen. Biodiversiteit is onze verzekering.

Men wilt steeds de ingenieur uithangen en “beheersen”. Soms zouden we moeten kunnen aanvaarden dat wij nog steeds ’n dierensoort zijn en de aarde een gigantische levende bol is. Dingen zoals tsunami’s en aardbevingen zullen we nooit beheersen, dingen zoals mislukte oogsten, muggen en ratten zullen we nooit beheersen. En toch blijven we proberen om onze stempel erop te drukken zonder ons moeite en kosten te besparen. Ermee samenleven druist tegen onze gewoonte in. Dat kan niet. Toch zou het heel wat makkelijker zijn, de vos te aanvaarden en die enkele schadegevallen gewoon te negeren. Want dit dier vindt meestal toch elders voedsel en mits goede preventie zijn uw kippen veilig; daar heb ik al ontelbare voorbeelden van gehoord –zelfs van kippen die gewoon in bomen slapen en zo veilig waren-, maar daar hoort men niemand over. Nee, we blijven teren op vooroordelen en de oude ingebakken beheersingsdrang. Zelfregulatie van wildpopulaties ? Ongehoord ! Nochtans is dit wat er op veel plaatsen in Zweden, op de Veluwe, de Amsterdamse waterleidingsduinen en dergelijke elke dag gebeurt; er zijn daar ook jachdiscussies maar in genoemde gebieden is jacht niet of nauwelijks toegelaten en populaties ontwikkelen zo zelf tot hun evenwicht.

Ten vijfde : dit is een rampzalig signaal voor natuurbeheer, zeker nu er een zware economische crisis woedt. Natuurverenigingen willen de Das terughalen (Meles meles, zelfde niche als vos !), de Otter (Lutra lutra) terug in Vlaamse wateren zien zwemmen en de Bever (Castor fiber) zijn landschapsarchitecturale taak teruggeven. Dit verhaal zorgt voor een predecent want ook de Das pikt wel eens pluimvee en jachtwild, de Otter vraagt veel vis, de Bever zorgt voor wateroverlast en vraat. Mensen zien graag dieren maar kunnen er niet mee samenleven, zeker niet sinds wij hun territoria volgebouwd hebben en ze aan onze achterdeuren krabben. Het fameuze NIMBY syndroom : not in my backyard. Ook al waren ze er eerder dan wij.

Ten zesde : ik trek hiermee geen politieke kaart,ik ben geen Groen! stemmer maar dit gaat om onze toekomst. Laat ik het algemene gevoel eens beschrijven met volgende quote van Mark Demesmaecker (NV-A) :

'Jammer genoeg is er in deze legislatuur nog geen enkele stap vooruit gezet inzake natuur en biodiversiteit', schrijft Demesmaeker. 'Integendeel, het aankoopbeleid loopt achter, het bosareaal gaat achteruit in plaats van vooruit, poldergraslanden zijn nog steeds niet beschermd. De zinloze beslissing om de jacht op de vos te versoepelen, komt helaas boven dat povere traject.

Vlaanderen hinkt achterop in het vervullen van beloftes inzake natuurbehoud en –ontwikkeling, naast de hierboven opgesomde dossiers kan ik nog het non-beleid over de Europese hamster (Cricetus cricetus) als bewijs toevoegen : al jaren sleept dit aan en intussen kwijnt deze Europees bedreigde (!) soort alsmaar meer weg in de twee plaatsen waar hij nog voorkomt. Het is een wanbeleid met minachting voor de toekomst van onze natuur, de rekening zullen we, de nieuwe generatie, nog gepresenteerd krijgen zoals gebeurde met het pensioenenbeleid. De huidige politiek is vergeven van het kortetermijndenken en winst, stemmenwinst, en dit is niet alleen in Vlaanderen zo, ook in het buitenland zoals Nederland schroeft men natuurbehoud terug. Het beleid trok partij voor een rijke verwende minderheid. Maar de mens heeft de natuur nodig, ja, zelfs de vos. Niet alleen voor zijn esthetische waarde, ook voor zijn onmisbare rol in ons ecosysteem. Of gaat u nu zelf de ratten en muizen vangen ?

Ik laat voor het slotwoord Paul Watson (link) aan het woord :

"I've been severely criticized for saying worms are more important than people... I made that statement intentionally. Why? Because it's true. Worms are more important than people because they can live on the earth without us. We cannot live without them. Bees are more important than we are. We can't live without them. They can live without us. That's what we have to realize and understand. That if we're going to survive on this planet, we have to respect the rights of all of those species to survive. Because we need them more than they need us."

Extra voetnoot 20/01/12 :
Lezersbrief (Nieuwsblad) Gerda Van Hoovels (Natuurpunt Lubbeek):
"Bij mij in de buurt werd een aantal kippen gedood. Iedereen wees de vos als dader aan, tot mijn buurvrouw zag hoe een bruine rat een kuiken en een volwassen kip doodde. Bruine ratten doodden en verminkten ook een deel van mijn konijnen. Navraag bij andere kippenhouders leerde me dat ze allemaal met een rattenplaag zitten. Is het dan wel zo'n goed idee de vos nog verder te bestrijden, aangezien de rat juist een hoofdbestanddeel vormt van zijn menu ? Neem de vos weg en je krijgt een rattenexplosie en de rat blijft een ziekteverspreider bij mens en dier..."

Extra nota 25/01/12 : mijn opiniestuk is vooral bedoeld om een breed beeld te geven van de problematiek en mensen wakker te schudden. Een uitstekende analyse en langetermijnsvisie voor jacht en natuurbeheer vond ik hier : http://www.karlvanginderdeuren.be/blog/?p=618. Dit is zeker ook het lezen waard !

Referenties :

Wetenschappelijke artikels en gegevens voor Vlaanderen :

http://www.jstor.org/pss/2387614 : Côté en Sutherland op effectiviteit van de jacht op de vos in licht van conservatie van weidevogels.

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2429918/ : Trewby over interspecifieke interacties tussen Vos, Das en prooidieren.

http://www.mmk.be/afbeeldingen/File/vossenlintworm.pdf : vossenlintworm officiële brochure en de eenvoudige voorzorgsmaatregelen

http://www.thefoxwebsite.org/agriculture/agrisheep.html : vossen als schadedieren.

http://www.inbo.be/content/page.asp?pid=FAU_ZOO_vos_Verspreiding : de verspreiding van de vos in Vlaanderen (INBO) en de grafiek : http://www.inbo.be/docupload/4515.pdf

http://www.inbo.be/docupload/4514.pdfPresentatie van het INBO rapport, teksten over voedselvoorkeur en populatie-ecologie.

Twisk P., van Diepenbeek A., Bekker J.P.; Veldgids Europese zoogdieren, KNNV Uitgeverij, Zeist, 2010, 368pp.

Politiek en Opinie :

http://www.knack.be/opinie/columns/dirk-draulans/de-vos-is-vogelvrij-geworden/opinie-4000030571197.htm

http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws/mediatheek/programmas/panorama/1.958212

http://destandaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=KM3KSUIJ

http://natuurpunt.be/nl/vereniging/pers/uitbreiding-vossenjacht-de-jacht-op-de-vos-zal-uw-kippen-niet-beschermen_501.aspx

http://www.vogelbescherming.be/site/index.php?option=com_content&view=article&id=604%3Avlaamse-regering-zit-vos-op-hielen&catid=14%3Apersberichten&Itemid=105

http://www.radio1.be/programmas/nieuwe-feiten/vossenstreken

http://www.vogelbescherming.be/site/index.php?option=com_content&view=article&id=469%3Asos-vos&catid=99%3Aonze-campagnes&Itemid=229

Goede voornemens

"Forests, lakes, and rivers, clouds and winds, stars and flowers, stupendous glaciers and crystal snowflakes - every form of animate or inanimate existence, leaves its impress upon the soul of man."
Orison Swett Marden

2012. Een nieuw jaar met frisse mogelijkheden, mogelijkheden tot avonturen, tot zelfkennis, tot het verbeteren van eigen talenten, tot kennisvergaring, tot leven.

2012 is een jaar waarin ik mezelf voorneem om hard op twee vlakken te werken. Eerst en vooral in de natuurfotografie. Mijn foto's waren goed maar alles kan beter. Ik heb voor mezelf de lat, na een anderhalf jaar stilliggen, weer wat hoger gelegd. Tussen het studeren door verdiep ik me in de tips en verhalen van professionele natuurfotografen. En dan kom ik weer aan de twee waardevolle aspecten die ik vaak niet durf vermelden.

Tijd.
Geduld.

Het eerste is lastig, zeker als een drukke student met een Border Collie die ook zijn dagelijkse wandeling nodig heeft. Maar het is niet onoverkomelijk. Het tweede is oefenen en zelfbedwang. Dit jaar zal een toetssteen zijn voor mijn geduld. Er staan enkele onderwerpen op mijn lijstje, een stuk of zes, die ik dit jaar op de gevoelige plaat wil vatten. Bijna alle in eigen land, het enige wat het zal vragen is geduld. En een goed statief dat in mijn verlanglijstje op nummer één staat.

Maar ik wil de kwaliteit verbeteren, dat ben ik mijn gerief en mezelf verplicht. Daarnaast is fotografie ook een enorm belangrijk communicatiemiddel, zeker nu in onzekere tijden van crisis (en de bijhorende besparingen, vaak in natuurbehoud) en klimaatsverandering. Met mijn blogje hoop ik er een bescheiden bijdrage aan te leveren. Twee jaar zijn er inmiddels al gepasseerd en de energie blijft, ook mijn lezerspubliek blijft het erg waarderen. Ik hoop met de aandacht voor de fotografie de kwaliteit van mijn blogs nog te verhogen. We zullen zien, maar ik wou mijn lezers erg bedanken voor twee jaren vol commentaren en positieve steun !

Het tweede aspect ? Conditie. Ook de gezondheid blijft belangrijk, dit jaar zal ik vanaf de lente, naast het wekelijkse zwemmen, ook zoals in de voorbije herfst weer meer fietsen... Op de Stevens Galant SX is fietsen een waar plezier geworden !

Op naar een boeiend 2012 !

Seizoenaal Mollendaal

To find the universal elements
enough; to find the air and the water
exhilarating; to be refreshed by a
morning walk or an evening saunter...to
be thrilled by the stars at night; to be
elated over a bird's nest or a wild flower
in spring - these are some of the rewards
of the simple life.

John Burroughs

De herfst neemt het land in een houvast vooraleer de winter zal overnemen. De lucht krijgt een palet pastelkleuren toegereikt die de zomer nooit kan bieden. De lucht lijkt zachter, melancholischer.

Nevels verzachten eveneens wereldlijke contouren. Koude druppels verzamelen zich op mijn voorhoofd. Ik ben klaar voor een winter die dit jaar zeer lang op zich laat wachten.

Want ondanks enkele natte sneeuwbuien blijft het onnoemelijk warm voor de tijd van het jaar en 2011 breekt zelfs het record van 2007 van gemiddeld het warmste jaar ooit in België sinds het begin van de metingen in 1833 in Ukkel door het KMI.

Regendruppels congregeren op een dor eikenblad.

Ook in het Meerdaalwoud, hier in het gedeelte "Mollendaalbos", wordt er gerecycleerd in de onthaalsinfrastructuur. De palissade rond de nieuwe picknickbank bestaat uit gekliefd eikenhout dat bovenkwam bij de heraanleg van de druk bereden -voor bosexploitatie- Weertse dreef. Dit hout werd tot in de jaren '60 gebruikt als fundament van de dreefwegen en na soms eeuwen in steeds vochtige grond is het helemaal uitgehard en opgewassen tegen klimaatsinvloeden. De boswachters besloten om er deze picknickbank mee te ommuren als historische referentie naar de palissades die men tot begin 19e eeuw in de bosranden gebruikte om wildschade te voorkomen.

Mollendaalbos bezoek ik bijna elke dag met Darko, alleen al omwille van de grote diversiteit; open dennenbossen met ondergroei van Struikheide (Calluna vulgaris) en Blauwe bosbes (Vaccinium myrtillus) ...

... over open plekken en bosranden die begraasd worden door Reeën (Capreolus capreolus)...

... tot gesloten beuken-, eiken-, of berkenbosjes, Mollendaalbos is een ganse gradiënt aan bostypes die steeds weer verrassingen opleveren.

Door hun diversiteit bieden Mollendaal plateau en vooral Mollendaalbos voor ieder wat wils, zelfs voor boomklimmers zoals Martijn.

Af en toe loopt dat al 'ns mis ... gelukkig heeft Martijn de reflexen van een Sciurus vulgaris.

Zijn klimtalenten komen van pas bij het documenteren van deze ellipsvormige heksenkring van een soort trechterzwam met een laterale doorsnede van ongeveer 25 stappen, ongeveer 25 meter. We filmen de hele ronde.

Ook andere zwammen blijven boeien zoals dit Geweizwammetje (Xylaria hypoxylon).

Soms lijkt het zelfs of het afval van onze dissectiepractica in het bos gesmeten werd, gelukkig niet, het zijn rare zwammetjes die voorlopig de naam Zakjestrilzwam (Ascotremella faginea) opgeplakt krijgen.

Niet alleen voor klimmers, maar ook voor fotografen is dit gebied steeds weer een voldoening schenkend onderwerp zoals Lore demonstreert met haar nieuwe Canon Eos 600D.

Mijn zes jaar oude Canon Eos 350D laat zich niet kennen tegenover zijn nieuwe broertje, met de f1.8 50mm lens op deze mooie herfstdag is het licht prachtig te vangen op gevoelige plaat...

Natuurlijk, naast cultuurhistorici, klimmers en fotografen is dit bos ook zeer aanlokkelijk voor actieve Border Collies zoals Darko die maar al te graag over de paadjes dartelt, de helft van de tijd met een stok in zijn bek geklemd.

Tenslotte is Mollendaalbos en bij uitbreiding Meerdaalwoud uitstekend geschikt voor biologen zoals Martijn, Lore, Rein en ik !

Ga erheen voor een namiddag, dit bos verveelt mij na drie jaar intensief bewandelen nog steeds niet !



Noot van de auteur : Sommige foto's werden met de Canon Powershot D10 gemaakt, anderen met mijn Canon Eos 350D.

Op wiegende golven

I'm a hermit at a wild raging sea
a forlorn war zone only I can see
Hidden thoughts on lee
My toes kick the stones and the pebbles
lessening a pain that thrives and never ebbs
As the sound recalls scenes past,
downwards the beach I hurried fast
to find a prevailing wind and try, fly
like the petrels on the move to the sky ...

VAG@2011

7.50am, 13 november 2011. Het is zover, we varen eindelijk weer uit met de Albatros. De dag zou weerskundig heel anders verlopen dan vorige keer maar de zonsopgang boven Oostende was alleen al het vroege opstaan waard. De ware die-hards onder de vogelaars checken zelfs de stasketsels op steltlopers.

Pieter glimlacht, het langverwachte avontuur kan beginnen ! De koude wind giert langs de boot maar als die gevederde dieren zich er niet aan storen en zotte vluchtige capriolen uitvoeren, deert het ons ook niet.

Zo ontdekken we weer een "lifer" : een Grote jager (Stercorarius skua) die deze dag meermaals zouden komen opduiken, zelfs één keer met de stukken zeldzamere Middelste jager (Stercorarius pomarinus). Dit was al voldoende voor een geslaagde dag maar het zou hier niet bij blijven ...

Pieter (het tweede exemplaar) keek zich letterlijk de ogen uit.

Hij deed dat met alle recht, net als de andere opvarenden want zo waren de Drieteenmeeuwen (Rissa tridactyla) ook volop bezig met hun vliegoefeningen. Sierlijk wendden ze af en stegen ze, na de golven bijna geraakt te hebben, in een wijde boogvlucht weer op.

Maar sierlijk of niet, dit is de natuur : competitie en overleven zodat je jouw genenset kan doorgeven aan de volgende generatie. Mensen kunnen alles nog zo schattig of vies of oneerlijk vinden, dit is wat het is zonder verbloemen. Deze Drieteenmeeuw maakt dat hij wegkom met een net opgepikt stukje visafval, achternagezeten door een soortgenoot.

Een juveniele mantelmeeuw staat op vliegen om mee te delen in het visafval dat over boord gegooid wordt.

En dan komt voor mij het mooiste van de dag en datgene dat meteen mijn reeds geweldig natuurjaar perfect afwerkt. Alken (Alca torda) ! Ze vliegen volop over het water en af en toe pauzeren ze, zoals op deze foto waar de Alk (links) rustig meegolft langs een Zeekoet (Uria aalge). Alken behoren tot mijn favoriete vogels maar ik had ze nog nooit gezien, ondanks een verkeerde determinatie van een plastic hondje (lang verhaal ...) en een aangespoeld dood exemplaar op Texel, bleven ze een nobele onbekende voor mij tot deze zonnige voormiddag op de Albatros. De "vloek" lijkt opgeheven : ik heb ze eindelijk gezien, onze noordelijke pinguïns ! De verwondering werd er alleen nog maar groter op.

Een andere Zeekoet duikt dichter bij de boot op, glanzend in de middagzon. Zeekoeten horen net als Alken bij de familie van de Alcidae met 24 soorten, allemaal strikt verspreid in de noordelijke hemisfeer. Door convergente evolutie, door het innemen van gelijkaardige ecologische niches, lijken ze sterk op de Spheniscidae, de zuidelijke pinguïns, maar ze zijn anatomisch zeer verschillend en kunnen nog vliegen (op enkele uitgestorven soorten na).

Een Dwergmeeuw (Hydrocoloeus minutus) kijkt vergenoegzaam rond.

Jan-van-Genten (Morus bassanus) blijven ware meesters van het luchtruim boven de Noordzee, zowel als ze in een meesterlijke vrille achter een vis duiken als ze majesteus en schijnbaar moeiteloos over ons zweven.

En dan, als bij donderslag, varen we een zware mistbank binnen. Deze mistbank zou zelfs nog uitbreiden en uiteindelijk de ganse kust omhullen. Zichtbaarheid werd verminderd tot een 30 meter en van zeezoogdieren spotten was er helaas weinig sprake meer.

Maar af en toe werd de zichtbaarheid iets beter en diverse vogels kwamen nog steeds op onze gele schuit af, belust op voedsel. Roel staat klaar met zijn camera in de aanslag.

De golven werden ruwer met de opstekende wind en het spatwater vloog met geregelde tussenpozen op het dek en zelfs tot op het boegdek.

Onvoorspelbaar en grillig, zo is de Noordzee en ik kan er alleen maar kalm van genieten, warm weggedoken in mijn winterjas. En ondanks deze mistige namiddag ben ik er zeker van dat de andere opvarenden hetzelfde voelden. We waren even weg van dagelijkse beslommeringen in een omgeving waar internet en GSM vergeten worden op maat van het samenspel tussen wind en water. We leefden. Daarvoor ben ik de zee steeds weer dankbaar om mij dat te laten beseffen. Probeer het zelf ook eens. De zee zingt, je hoeft alleen maar te luisteren ...