"Et j'irai loin, bien loin, comme un bohémien, Par la Nature, - heureux comme avec une femme."
Arthur Rimbaud
Posts tonen met het label Hagelandse vallei. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Hagelandse vallei. Alle posts tonen

dinsdag 15 maart 2011

Sleedoornpage - een vervolg

Are you flying
Above where we live
Then I look up a glare in my eyes

Tori Amos - Sleeps with butterflies

De Sleedoornpage (Thecla betulae) wordt sinds 2008 in Vlaams-Brabant goed opgevolgd onder impuls van lokale biodiversiteitsbescherming. Zowel in de Dijlevallei als in de Hagelandvallei zijn er diverse kilometerhokken die nu ieder jaar gecheckt worden op Sleedoornpage-eitjes. Dit is ook een project waar Roel aan meewerkt en ik help soms mee om te zoeken, ondertussen de doorns van de Sleedoornstruiken (Prunus spinosa) trotserend. Net als vorig jaar (klik) heeft Roel onder andere een traject in het reservaat Hagelandvallei waar wij de voorbije weken twee keer ingegaan zijn. Met een zeer goed resultaat, in totaal hadden we 17 eitjes !

Deze foto, door Roel gemaakt, toont een vrij uitzonderlijke situatie van vier eitjes op één plant, met zelfs drie eitjes tegen elkaar gelegd.

Ook deze eitjes kunnen het slachtoffer worden van een predator.

Vergelijk vooral de grootte van de eitjes tegenover de ongeopende knoppen van de Sleedoorn. De eitjes zijn zo'n twee millimeter in doorsnede maar eenmaal je het zoekbeeld hebt, vind je ze vrij gemakkelijk.

Zelfs voor een normale 105mm macrolens zijn de eitjes te klein, daarom werkte ik ook nog eens met een losse 50mm lens omgekeerd tegen de macrolens. Hier zie je duidelijk de golfbalstructuur van het eitje. Mijn lezer moet zich de volgende situatie eens proberen in te beelden : ik heb een Sleedoorntak vast, de camera in dezelfde hand terwijl de vingers van deze hand de lens ondersteunen samen met de losse (!) 50mm die ertegen moet gehouden worden. Met de andere hand moet ik de camera bedienen en foto's nemen. Een waar huzarenstukje !

Mijn handen stonden vol krassen na iedere keer maar het is het waard. Onze kennis over de verspreiding en overleving van de soort neemt toe met ieder eitje dat we tellen. Kennis is onbetaalbaar !

zaterdag 23 oktober 2010

Herfstmorgen

A slice of the river
in my head
A slice of the mighty stream
in my veins
Scintillating

A slice of doubting light
Chants of the nymphs turned forlorn
A slice of scared memories
Extinguished eyes
Blooming melancholies
and an Autumnal Sunrise

Autumnal sunrise - VAG

Vorige week woensdag was het een zeldzame dag : een dag zonder les, verplichtingen noch practica. Het was een buitenkansje om met beide handen aan te nemen om nog een keer de natuur in te trekken, gewapend enkel met fototoestel en verrekijker. De dag begon erg mistig in de Hagelandse vallei, tussen Holsbeek en Wezemaal in geperst, waar de Winge stroomt. Hierdoor misten we de vroege vogels maar de landschapsbeelden waren poëtisch mooi op deze vroege herfstige morgen.

De mist omhulde de vele bomen en vergezichten maar leverde een goede foto-opportuniteit op voor mij en Reinhardt en een filmbeeld voor Simon.

Fijne decoraties worden in dit seizoen verzorgd door de spinnetjes, een bloemstuk waardig.

De oude hooikeerder die al jaren een beetje ter decoratie in het reservaat staat en af en toe zijn plicht vervult.

En dan kwam het zonnetje erdoor in dit reservaat. De Hagelandse vallei is in beheer bij Natuurpunt Holsbeek en is langzaam aaneen aan het groeien uit de versnippering van bosjes en akkerpercelen.

De bomputten, een resultaat van een noodlozing van bommen voordat een vliegtuig in Wereldoorlog II zou neerstorten, liggen er kalm bij. De amfibieën, voor welke deze putten aangepast werden met schuine oevers, zoeken stilaan de rust op van de bodems, holen in de grond of stronken en stenen voor de winter zal beginnen.

Reinhardt ziet zijn kans schoon om een mooie paddenstoelenfoto te krijgen.

De besjes van de Gelderse roos (Viburnum opulus) glanzen prachtig rood in de zon maar zijn giftig, ook niet eetbaar voor vogels en ze stinken zelfs een beetje.

De Gelderse roos is geen lid van de rozenfamilie maar een wit bloeiende heester in mei/juni. Hoe is hij dan aan zijn Nederlandse naam gekomen ? De oude graven van Gelre, de oude naam van Gelderland in Nederland, hadden een blad in hun wapen waarvan men dacht dat het van de Viburnum opulus zou zijn, die in het wild in juni prachtig bloeide. Later bleek het om het blad van de mispel te gaan maar de naam bleef. Blijkbaar hadden deze Nederlandse graven zoveel aanzien en invloed, dat de naam in Engeland overgenomen werd. (Bron : Tuinadvies.be)

De allerlaatste Dagpauwogen (Aglais io) fladderen nog rond en voeden zich op de herfstasters (Aster Dumosus). Hier probeerde ik Reinhardt's 200mm breedhoeklens uit. De kleuren en scherpte van deze lens zijn echt een "touché" van Canon.

Arne maakt kennis met zijn vierbenige vrienden.

Een test met mijn extender die een macrolens tot 1,5 keer kan versterken en Reinhardt's 100mm f2.8 Canon macrolens levert mooi beeldmateriaal op, het is prachtig om dit spinnetje van dichtbij en uitvergroot te kunnen observeren terwijl het zijn net gevangen maaltijdje inpakt in spinrag. Ik maak een aantekening in mezelf om zeker te blijven sparen voor een macrolens.

De Sleedoorn (Prunus spinosa), de held van het landschapsbeheer met grote natuurwaarde, vormt nu volop vruchten. Ze smaken erg bitter zoals Simon en Arne melden, maar ze zijn waardevol voor vogels op trek en je kan er een lekkere likeur van maken. Het recept hiervoor volgt spoedig op deze blog.

Geen herfst zonder de vele vruchtlichamen van schimmelhyfen of in de volksmond "paddenstoelen" genoemd, die her en der uit de grond en uit rottend hout schieten.

Roel, Reinhardt, Arne en Simon staan rond een Tweestijlige meidoorn (Crataegus laevigata), een van de weinigen in Vlaanderen. Het is een soort die meer de zuidelijkere regio's opzoekt en vormt vruchten met twee zaden uit de twee stijlen van de bloem. Het blad is veel minder diep ingesneden dan de hier meer voorkomende Eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna).

Op de terugweg zijn de mannen van het IGO Leuven de slootkant aan het maaien en het maaisel aan het afvoeren. De koeien zien hun kans schoon op een lekkere snack.

Deze man, die jaren in Leuven op de vuilkar werkte, vertelt ons hoe het eraan toegaat. Hij werkt al bijna 35 jaar in gemeentedienst, in weer en wind. "Het is een plezante job, je bent steeds buiten maar het is zwaar. Ik klaag niet want ik heb werk. Onderschat het niet ze mannekes, als we in de winter in dat boske moeten ruimen, da's zware labeur." Wijzend naar de twee mannen verderop die met de handmaaiers in de weer zijn, vervolgt hij : "En die jonge gasten kan ik ook amper volgen met het ruimen, maar normaal z'n we met z'n twee om hier de stapels te maken maar die is efkens er niet bij." We vertellen hem dat we zijn werk een schone job vinden en dat we als biologen goed weten wat buitenlucht betekenen. Al lachend nemen we afscheid in de geur van vochtige aarde en gemaaide slootkanten.

Ja, mijn busje is inmiddels terug op de baan ! Het is een plezier om er terug mee te rijden, iedereen lacht onderweg naar je en kinderen beginnen te zwaaien. Het is een mechaniek uit de tijd dat mensen nog tijd hadden... Een tijd die ik nog meegemaakt heb. Ook hier in de Hagelandse vallei, in een natuurlijke evolutie, vervaagt dit fysische begrip. Het was een mooie ochtend om de batterijen terug op te laden en er weer tegenaan te gaan dit jaar.

woensdag 24 februari 2010

Op zoek naar de Sleedoornpage

Ik zal ineens met de deur in huis vallen : de Sleedoornpage is een bedreigde vlindersoort en een prioritaire doelsoort van Vlaams-Brabant sinds vorig jaar. Deze prioritaire soorten of "kapstoksoorten" zijn belangrijke indicatoren voor de toestand van onze natuur, als het met deze soorten goed gaat, gaat het met de rest ook goed. Dit geldt duidelijk niet voor de Sleedoornpage dat sterk in aantallen afneemt en nu de aandacht van natuurorganisaties heeft gevonden. Zo worden ieder jaar vaste zoektrajecten afgebakend waarin vrijwilligers en Natuurpunters de jonge sleedoorntakken minutieus afspeuren naar het amper een millimeter grote eitje met het kenmerkende golfbaluiterlijk. De Sleedoornpage heeft haar naam echt niet gestolen, deze soort legt een grote voorkeur aan de dag om haar eitjes veilig achter te laten op jonge scheuten van Sleedoorn (Prunus spinosa) en wel in de oksels van de takken op de grens tussen oud en nieuw hout.

De problemen begonnen met de afname van het gebruik van de Sleedoornstruiken in het Vlaamse en Nederlandse landschap, indirect veroorzaakt door de schaalvergroting van de landbouw waardoor kleine percelen niet meer afgebakend moesten worden. Daarom worden sleedoornaanplantingen, net als meidoorn en hazelaar, sterk gestimuleerd, niet alleen vanwege de natuurwaarde maar ook vanwege de landschappelijke waarde in rurale gebieden. Slingerende hagen en houtkantjes zijn ook ideale corridors tussen versnipperde gebieden, een acuut probleem in Vlaanderen.

Niet alleen de schaalvergroting was de oorzaak van het verdwijnen van Sleedoorn, ook de fruitkwekers banden deze haagsoort omwille van de vrees voor het overbrengen van perenvuur dat hun teerbeminde fruitbomen massaal aantaste.

Naast het aanplanten van nieuwe Sleedoorn zouden oude haagkanten ook regelmatig bijgesnoeid moeten worden, op oud hout getijdt de Sleedoornpage niet, verjonging is dus de boodschap en dat is ook interessant om bloemen en vruchten op peil te houden die dan weer vogels en andere dieren aantrekken.

Afgelopen zondag werd deze problematiek en de Sleedoornpage in de schijnwerpers gezet in Holsbeek, een van de gemeenten dat onlangs het biodiversiteitscharter ondertekende. Roel Uyttenbroeck fungeerde voor de eerste keer als gids en dankzij een mild weertje en de eerste mooie dag van 2010 kwamen over de twintig geïnteresseerden opdagen die ook de sleedoornhagen ingestuurd werden. Hieronder een impressie van deze interessante en geslaagde wandeling -er werd inderdaad een eitje gevonden-;

De talrijk opgekomen Holsbekenaars samen met wat verdwaalden zoals ik en Thomas luisteren aandachtig naar de gids van de dag, Roel.

Na de uitleg gaat de groep de stekelige struiken in, naarstig op zoek naar de minuscule witte eitjes, hier is Thomas in actie. Foto's zijn trouwens getrokken met de 50mm f1.8.

Roel in portret.

Binnen een aantal weken is het weer lente ... iets om naar uit te kijken, zoals elke nieuwe start van een ander seizoen. Foto getrokken met de 50mm f1.8 met 2x extender.

Meer informatie over de Sleedoornpage kan op Wikipedia gevonden worden of bij de Vlinderwerkgroep van Natuurpunt, voor wie meer wil weten over de Vlaamse prioritaire soorten kan terecht op de website van Natuurpunt zelf.