Lentekriebels

Like a flower
radiating the room
I feel warmth
and a blushed silence
Like a tree
She flutters in the wind
She captures the rain
and bathes in the sun
I feel like nature
Ever-loving spring

VAG@2011

Armen vol lammetjes die nog maar een paar dagen oud zijn staat Rein te stralen in zijn weide in het West-Vlaamse Moerkerke.

Vederlicht leven huppelt rond onder het waakzaam oog van het moederschaap terwijl de dagen lengen en het kwik gestaag omhoog klimt.

Zo jong worden karaktertrekjes al duidelijk ... Eenvoudig tussen de hekspijlen doorglippen is een geliefkoosd tijdsverdrijf voor dit lammetje.

De lente klopt aan de deuren van de huizen om binnen te waaien in een zachte wind. Niet alleen lopen de weiden weer vol lammetjes maar ook deze Zijdehoenderhaantjes (Gallus gallus domesticus brisson) scharrelen weer vrolijk rond in de heroplevende bodem. Nu ben ik de gast bij Tine in haar stadstuintje in Leuven.

Tine is ook een herboriste en hobby-imkster die maar al te graag haar kennis uitdraagt en Rein en mij haar bijenkast laat zien. Ze wilt een controle van haar eerste bijenkast uitvoeren om te zien of haar lievelingen de winter goed doorgekomen zijn en nagaan of de Varroamijt aanwezig is en zo ja, hoe ernstig de besmetting zou zijn. De Varroamijt is een ware plaag die diverse bijenvolken behoorlijk verzwakt; in combinatie met het hoge pesticidenverbruik in de landbouw en het verdwijnen van bloemenrijke kantjes zorgt dat voor een ware wereldwijde pollinatorcrisis waar vooral de bijen onder lijden. Omdat de bijen zo achteruit gaan dreigt onze landbouw zonder haar hardwerkende bestuivers en dus zonder opbrengst te vallen. Veel van onze gewassen moeten nog steeds worden bestoven om vrucht te geven en men merkt de achteruitgang al, zeker in de fruitteelt. Weer een bewijs dat biodiversiteit nodig is en Tine probeert dit ook weer te geven op haar nieuwe blog : Calendula.

Diverse bijenkasten in het Leuvense hebben de winter niet overleefd, ook enkele die op eigen honing (gezonder voor de kolonie) de winter konden doorkomen hebben het niet overleefd. Achterliggende redenen zijn zo goed als zeker diegene die net opgenoemd werden; vooral dat gebrek aan habitatskwaliteit zal onze bijtjes de das omdoen indien men niet ingrijpt. Het is heel eenvoudig en iedereen kan een bijdrage leveren door zijn of haar eigen tuin bijvriendelijk te maken. Een wilde bloemenhoekje, een bijenhotel voor de solidaire bijen -de vriendelijkste die er zijn-, geen pesticiden meer in de tuin, alle kleine beetjes helpen ! Een lijstje van geschikte planten kan men hier vinden op de site van het Ecohuis Antwerpen.

Maar Tine haar kast heeft een warme dekplank : de bovenste plank warmt in het midden op waar de bijen hun broed hebben en daar wordt ook het beste geïsoleerd en het meeste warmte geproduceerd om het broed te laten ontwikkelen. De voortekenen zijn dus gunstig. Voorzichtig werkt ze de dekplank los.

De Carnica bijen (Apis mellifera carnica) zijn op deze warme lentedag erg actief maar zolang je jezelf aan hun territoriumgrenzen houdt doen ze niets; een van die grenzen is de boom vlak naast de kast waar we de bijen rustig kunnen observeren op zo'n dertig centimeter afstand.

Tine is tevreden, de bijen zijn al bezig met hun nieuwe honingvoorraad en maken zelfs al nieuwe wasplaatjes voor in de raten. De controle is een succes en ze kan hen nu met rust laten tot het kuisen van de kast in de zomer.

Aandachtig bekijkt ze nu de folie die onder de kast lag op zoek naar de Varroamijt. Ook een beetje gelekte honing en enkele stuifmeelbolletjes zijn hierop terecht gekomen waarvan Rein en ik met veel lekkerbekplezier mogen proeven.

Op Tine's terrasje zetten we ons met een glaasje van haar zelfgemaakte Sleedoornlikeur en vliegen een Boomblauwtje (Celastrina argiolus) en een Gehakkelde aurelia (Polygonia c-album) voorbij terwijl 'n Koolmeesje (Parus major) in de magnoliaboom zingt. Lentekriebels manifesteren zich al de hele week in mij en zoals de natuur herademt, zo heradem ik met haar ...

Zeelandse natuurlijkheid

Come away, O human child!
To the waters and the wild
With a faery, hand in hand,
For the world's more full of weeping than you can understand.

Stolen Child - William Butler Yeats (1889)

Gehoor gevend aan een stille lokroep van Zeehond en Zeevogel gaven we midden februari toe aan de verlokkingen van winters Zeeland, op zoek naar een wilder gevoel, wilder dan Vlaanderen ons kan bieden. In de uitgestrekte duinenrijen en open landschappen van Nederlands Zeeland is de illusie van natuurlijkheid meer voltooid dan het ons ooit zal lukken in dit overbevolkt landje.

Duizenden ganzen zoals deze Rotganzen (Branta bernicla) trekken rondom ons en honderden Wulpen (Numenius arquata) samen met andere steltlopers bezetten de weiden, akkers, stranden en grachten in een gure wind die snijdt door elke jas.

Een enkele meeuw schreeuwt en de branding ruist als altijd maar het is stil in de koude. Alsof het land wacht. Een mistige sluier trekt langzaam op. Het is stil.

Op een enkele Bruine kiekendief (Circus aeruginosus) na die in de rietkragen andere vogels opjaagt is het rustig vertoeven in de polders langs de Inlagen tussen Colijnsplaat en Neeltje Jans.

Behoorlijk wat vogels hebben de voorbije koudegolf niet overleefd en hun lichamen bezaaien de vloedlijnen zoals deze onfortuinlijke Scholekster (Haematopus ostralegus). Jack London, schrijver van Call of the wild, zou het de normaalste zaak vinden : leven en sterven zijn nu eenmaal verbonden in het kadans van tijd en overleven.

Dat geldt ook voor deze foeragerende Grijze zeehond (Halichoerus grypus) en dat geldt evengoed voor ons, Homo sapiens, in een steeds veranderlijke omgeving die wij wispelturig noemen maar die wij zo grotendeels geschapen hebben.

Soms kiezen mensen, zoals een vriend van mij onlangs, ervoor om zelf het heft in eigen handen te nemen inzake hun levensloop. "Er zou meer moeten zijn. Hoe dat te vinden weten we niet. Maar een Einde is er zeker."; ik kan er niet achter staan maar ik kan niet anders dan hun keuzes te respecteren. Wat zijn wij tenslotte meer dan een paar moleculen en een paar ogenschijnlijke wetten ? Toch hou ik teveel van leven om het zo te beschouwen. Leven, zoals hier in het gure Zeeland, is exact wat het is : leven. Ik kan het niet anders benoemen. Je kan mij verslaafd noemen, ik noem het alleen maar natuurlijk. Natuurlijker dan de wereld die wij rondom ons gebouwd hebben.

Filosofie begon als een kenniszoekende richting. Zo ook hier in Zeeland met eenvoudige vogelboeken, kaarten en plezier. Wat is er meer nodig ? Beslommeringen zijn even van de schouders afgegleden.

Meer ? Oprechte nieuwsgierigheid en verwondering, dag in, dag uit. Dat is wat Gert hier demonstreert en waar ik nog het meest in geloof. Mensen die verwonderd geraken, zij leven.

En zo vervliegt de dag zoals deze Nonnetjes (Mergellus albellus) in een kalme avond.


Deze post is opgedragen aan Maxim. Rust in vrede vriend en ik zal je nog steeds in gedachten meevoeren op de vogeltochten die wij zo graag deden...

Koud zeegeruis

An old man by a seashore
At the end of day
Gazes the horizon
With seawinds in his face
Tempest-tossed island
Seasons all the same
Anchorage unpainted
And a ship without a name

Nightwish - The islander

Een koude wind blaast onze wangen droog en verft ze knalrood. Diep weggestoken in enkele lagen kledij overleggen we aan de kijkhut in de Nieuwpoortse ijzermonding. Wat er te zien zou zijn, de planning voor nu en de rest van de dag. Alles ziet wit. Roel, Pieter, Thomas en ik zijn op deze ijskoude februaridag aan onze Belgische kust in de hoop enkele "speciallekes" te vinden. De thermometer van mijn Passat registreert op de middag -5°C en de banden registreren ijzige banen.

In Nieuwpoort blijven we niet lang, ontmoedigd door een haast glaciale wind. Maar toch begonnen we de dag goed met een Kleine burgemeester (Larus glaucoides), een voor onze contreien vrij zeldzame meeuwensoort die tussen andere meeuwen goed te herkennen valt door haar bleekheid en in snavel en andere kenmerken verschilt van de Grote burgemeester.

We rijden door naar de Spuikom van Oostende die half bevroren erbij ligt en ons klassiek heel wat duikers oplevert zoals de vele Brilduikers (Bucephala clangula) maar ook meeuwensoorten zoals deze Grote mantelmeeuw (Larus marinus) die uitruste tussen de Aalscholvers (Phalacrocorax carbo).

Even later krijg ik een leuke verrassing : aan het strand van het Oosterstaketsel is alles wit en het zand stijf bevroren, zelfs in de duinen. Voor mij een unieke ervaring want zo koud heb ik het aan onze kust nog niet meegemaakt in mijn bijna 24 jaar. We speuren de horizon af naar zee-eenden.

In Zeebrugge is het strand op deze wijze erg fotogeniek met de eenzame kranen van de containerhaven op de achtergrond. De zoektocht naar de Kumliens meeuw (Larus glaucoides kumlieni), een ondersoort van Kleine burgemeester, blijft vruchteloos : de vogel is gevlogen met de sneeuwstorm van twee dagen eerder.

Vlakbij ligt Baai van Heist in een winterse kalmte. De duinen veroeren zich amper. Ook de vogels lijken zich weg te stoppen door de koude.

Ook alleen maar in België hè ... (Zeebrugge)

Uitkerkse polders werden, zoals traditioneel, onze afsluiter voor de al evengoed traditionele Velduilen (Asio flammeus) die hier een prachtige vliegshow opvoerden.

Een poging tot lauwe chocomelk werd ondernomen, warmer kregen we het niet met dit simpel alcoholvuurtje. Maar smaken deed het evengoed.

Op de ijzige banen begaven we ons voorzichtig met de Passat, als op een safari. Misschien niet zo goed voor het milieu maar wel zo comfortabel voor een keertje. Her en der vliegen de Velduilen, we tellen er ongeveer 5 à 7 afhankelijk van eventuele dubbeltellingen. Ook zoogdieren zien we, jawel, net als in Afrika ! Al gebiedt de eerlijkheid mij te zeggen dat het om Hazen (Lepus europaeus) ging ...

Een week later is het al iets minder koud en ben ik weer aan de kust, deze keer met Reinhardt en Gert, en nu zijn we wel doortastend genoeg om de IJzermonding volledig af te lopen. We worden ervoor beloond met een romantische sneeuwbui die hier de Kaardebollen (Dipsacus sp.) bedekt.

En een andere beloning was een Wulp (Numenius arquata) die zich verborg langs het wandelpad en rustig wegwandelde.

Een Bergeend (Tadorna tadorna) laat zijn sporen achter in het slib.

"Question everything". Precies wat ik momenteel meermaals moet doen.

Heel even lijkt het een sneeuwwoestijn, dat strand van Nieuwpoort.

En ook nu sluiten we de dag af met de Uitkerkse polders waar we een Velduil een vrouwtje Blauwe kiekendief (Circus cyaneus) zagen bevechten. Indrukwekkend.

En zo weerklonk het koude zeegeruis door mijn vrije dagen na die zo vlug vergeten examenperiode, frisse lucht vulde de longen en de wind geselde mijn wangen. Zoals steeds weer merkte ik dat ik leefde. Een Zeldzaam Goed in onze verstedelijkte maatschappij.

Natuur's koude creaties

Een maand die onverhoopt toch nog een paar écht winterse weken meebracht, dat was februari 2012 en daar ben ik haar erg dankbaar voor. Zuurstof lijkt dieper in de longen door te dringen en de natuur lijkt makkelijker benaderbaar. Landschappen herleven in een fonkeling, zelfs bij zwaar bewolkt weer.

De koude lucht trilt en wolken lijken even te bevriezen in hun dolle vaart.

De natuur beeldhouwt. Het is haar hobby. Creatie.

Een Knobbelzwaan (Cygnus olor) brengt wit in het beeld.

Bloemschikkers kunnen van dit nog heel wat leren.

Een Groene specht (Picus viridis) kijkt bescheiden op het schouwtoneel rond.

Een Roodborstje overdenkt de dag en laat nieuwsgierig die rare vent naderen met zijn zwart toestel, blinkend in de koude zon.

In die eerste koude dagen had de zon nog kracht om te dooien hier in de Doode Bemde maar er zou nog een koudegolf volgen, de langste ooit in ons land en één met een kracht om ons met een mooi wit laken te bedekken...

Open brief aan kabinet Schauvlieghe

Beste kabinetsleden, beste minister, beste Minister-president,

Dit is een aangepaste brief die niet over de politiek gaat, maar over mijn bedenkingen bij de wetenschappelijke onderbouw van de beslissing en het signaal dat deze uitdraagt. Zou u deze toch willen beantwoorden graag ?

1) Lees even dit (http://roadlessrover.blogspot.com/2012/01/vogelvrije-vossen.html), puntje 1 (het niet politieke deel) waarin gewoon al twee stevige wetenschappelijke papers meegegeven zijn (zie referentie) die allemaal zeggen dat de vossenjacht weinig zin heeft. Waarom ? Het is basisecologie, waar een minister van Leefmilieu en bij uitbreiding alle politiekers toch wat kaas van zouden moeten gegeten hebben. Simpele populatiecurves die meestal universeel gelden. Lees u maar eens aandachtig punt 1; ook voedsel=groei is pure onzin. De vos is een territoriaal dier en er kunnen maar zoveel habitats ingenomen worden, zeker niet onbeperkt. In steden zal de vos kleinere territoria aannemen door een groter voedselaanbod maar in landelijk gebied is dit niet van toepassing.

Nu begreep ik viavia dat er wel degelijk een ander onderzoek aan deze beslissing vooraf gegaan is, zou ik dit rapport in tekstelijke vorm mogen hebben ? Ik vind het nogal raar dat ik hier intussen al 6 degelijke papers (onder andere uit de UK) liggen heb die de vossenjacht eveneens afdoen als inefficiënt. Ook de presentatie van het INBO (aan mij bezorgd via oppositie) met beschrijving van het vossenonderzoek en conclusie zeggen iets totaal anders dan wat u beweert.

Ik kan ook nergens het volledige tekstelijke vossenrapport (enkel populatiedichtheid en voedselvoorkeur) van INBO vinden, nochtans een door het Vlaams gewest gesponsorde overheidsinstelling. Als wij onze belastingen daarin steken en u luistert er niet naar, zelfs niet na deftig en langlopend onderzoek, waarom is het er dan ? En waarom kan ik nergens duidelijk dat volledige rapport openlijk gepubliceerd vinden ? Ik zou het erg op prijs stellen indien u mij deze zou willen bezorgen. Openheid van bestuur, decreet van 26 maart 2004 en wet van toegang van het publiek tot milieu-informatie 5 augustus 2006 lijken mij hier duidelijk genoeg in.

2) U geeft een verkeerd signaal aan jagers in een dichtbevolkt land waardoor de kans op jachtongelukken stijgt. Net zoals het schitterende idee van minister-president Kris Peeters jaren geleden om de openbare domeinen aan de jacht te geven. Daarnaast dacht ik dat de Vlaamse regering duurzaamheid wou promoten ? We investeren (steeds minder) in stiltegebieden en natuurgebieden maar alle snippertjes die ons nog resten moeten eraan ? Want denkt u echt dat het enkel om de Vos gaat ?
Nee, schieten verstoort ook broedende vogels (ah ja, u zegt dat de vos nu jaarrond bejaagd mag worden); komen we dan niet in strijd met de Europese vogelrichtlijn ? Verstoring. Is daar al eens deftig over nagedacht en onderzocht ? En we investeren moeite om de Das terug te laten komen. Dit dier heeft dezelfde niche als de vos, gaat u deze dan ook toelaten om bejaagd te worden indien hij ineens op een goed populatieniveau zit, ondanks zijn bescherming ? Bescherming is maar evenveel waard als de politiek, daar is Nederland nu helaas een duidelijk voorbeeld van.
U beweert dat er controle zal zijn ? Hoezo ? Ik heb maar al te vaak illegale jacht gezien die niet bestraft werd, hoe gaat u met uw beperkte geldmiddelen (crisis !) in hemelsnaam controle uitoefenen ? Het ANB zit al met een onderbemanning. Dit zal toch een dode letter blijven mijns inziens. Of hoe gaat u het oplossen ? Nieuwe natuurwachters aanstellen ?
Al de ministers en parlementsleden die het ontwerpbesluit goedkeurden verwijzen naar het advies van de MINA-raad (dat ik even opgezocht heb : http://www.minaraad.be/adviezen/2011/wijziging-van-de-besluiten-betreffende-de-organisatie-van-het-jachtexamen-en-houdendevaststelling-van-de-voorwaarden-waaronder-de-jacht-kan-worden-uitgeoefend?searchterm=vos ). Sorry maar 1) dit advies is duidelijk op vlak van "preventie eerst", 2) definiëring van schade is niet gebeurd in het ontwerp van het nieuwe jachtdecreet, 3) u gaat hiermee voorbij aan het voorzorgsbeginsel voor bescherming van leefmilieu en ecosystemen dat uitgewerkt werd in het Decreet inzake bepalingen voor het algemeen milieubeleid (5 april 1995).

3) Naast dit dossier volg ik ook met argusogen, als biologiestudent, de ontwikkelingen rond de Hamster hier bij ons in Bertem, de poldergraslanden, het falende herbossingsbeleid ... U maakt er een soep van door een gebrek aan daadskracht. Wij hebben natuur nodig, zeker voor de generaties na ons. Indien u kinderen of neefjes/nichtjes heeft, denkt aan hen. Zonder biodiversiteit geen leven. Zou u kunnen leven met doodse bossen en vervuilde beken ? Hoe komt het dat alles zo traag gaat ? Om alleen al de Hamster als voorbeeld aan te halen : in 2005 werden er uitgezet uit Nederland om inteelt tegen te gaan maar ook vanuit Natuurstudiegroep Dijleland vragen we ons af hoe na zo'n dure maatregel er totaal geen opvolging kan zijn ? Het is kenmerkend voor meerdere dossiers... Langetermijn denken is er niet meer bij, nochtans zou dat voor jagers én natuurbeheer wel de oplossing kunnen zijn zoals uitgelegd hier : http://www.karlvanginderdeuren.be/blog/?p=618.

4) Ik ben géén Groenstemmer, ik heb op Vlaams niveau zelfs op CD&V gestemd, daar heb ik nu dikke spijt van... Dit kwakkelende leefmilieubeleid verdient mijn stem niet; en zelfs al vraagt iemand mij nu om op een familielid te stemmen, CD&V mag het vergeten, ik kan niet tegen mensen die zich niet behoorlijk documenteren en in hun schulp kruipen in plaats van een voortrekkersrol te spelen. Nee. U verwees in het standaardantwoord naar de landen rondom ons, alsof dat zo'n goede voorbeelden zijn. In Duitsland en Frankrijk zijn uitgestrekte gebieden en leven er zelfs wolven maar ook zij zijn bang van een voortrekkersrol. Vlaanderen heeft hier een unieke kans gemist. Ook het signaal naar biodiversiteit en natuurbeheer toe is totaal verwrongen. In plaats van samen te leven met de vos (als er teveel zijn evolueren die toch zelf tot een evenwicht) bestrijden we hem.

5) Ja ik heb ook kippen, met kerstavond zijn er 12 uitgemoord. Niet door een vos (perfect afgesloten nachthok) maar door ratten (keutels en na vergif dode rat in kippenhok). De vos wordt in Vlaanderen al te vaak valselijk beschuldigd en u stigmatiseert het dier alleen nog maar meer. Het kippenhok beveiligen is teveel voor de luie (!) Vlaming. In plaats van daar eerst geld in te steken in preventie ...

Ik heb niets tegen het ANB (integendeel, ik werk er vaak mee samen) en het INBO, maar zij blijven instrumenten van het beleid en dat beleid stel ik nu even in de vraag. Ik zou het erg waarderen als ik zowel het INBO-rapport als het rapport waarop de uiteindelijke beslissing is genomen toegestuurd krijg én een deftig antwoord in plaats van het rammelende standaardmail van het kabinet van Leefmilieu.

Gert Vanautgaerden



Deze brief werd op 28 januari verstuurd naar kabinet Schauvlieghe (Leefmilieu), kabinet Peeters (Minister-president), kabinet Lieten, kabinet Vandenbossche, kabinet Bourgeois, kabinet Muyters, Bart Martens (voorzitter comité leefmilieu), en andere parlementsleden van dat comité.